Hoa Do

Người Việt Nam thô lỗ

Posted in Thoughts sharing by hoado on June 5, 2009

Trong 100 bài báo chí phỏng vấn người nước ngoài đánh giá thế nào về người Việt Nam, thì phải có đến 99 bài có câu trả lời là: người Việt Nam thân thiện, dễ mến. Dân ta khấp khởi vui mừng vì được thế giới đánh giá cao về tính cách dân tộc “friendly”, “nice”. Nhưng biết đâu trong phần lớn các cuốn cẩm nang du lịch, hướng dẫn làm ăn (như ở VN chúng ta vẫn được đọc là làm thế nào để làm ăn với người Nhật, hay làm việc với người Trung Quốc thế nào…), các nhà nghiên cứu đã khuyên những người có ý định đến hoặc sinh sống ở Việt Nam rằng khi gặp người Việt Nam hay đánh giá về họ, người Việt Nam rất thích được khen là thân thiện, cởi mở, dễ mến, nên khen ngợi họ như vậy. Và 99% người nước ngoài sẽ tỏ ra lịch sự mà trả lời đúng đáp án này, bất kỳ khi nào được phỏng vấn. Cũng giống như lời khuyên khi làm việc với người Trung Quốc, nhất định phải đưa card visit và bắt tay cấp trên trước.

Nhưng là một người Việt Nam tận xương tủy, tôi nghĩ chúng ta thật thô lỗ, không phải trong giao tiếp với các bạn nước ngoài, mà trong lối sống hàng ngày.

Ở một phòng làm việc, cơ quan nhà nước…

Ông chồng, đã là Trưởng phòng kế hoạch của một cơ quan đầu ngành thuộc trung ương, đang thì thầm với đồng nghiệp, chốc chốc lại nhấn giọng, văng ra vài câu “mẹ”. “Mẹ, nó chê anh già chứ, nó cứ cậy nó trẻ, nó lấy anh già, anh phải phục vụ nó.” “Mẹ, chồng pha sữa làm đổ một tí sữa của con ra bàn thì đã làm sao, sữa là vàng à, mà nó chửi anh không ra cái gì.” “Mẹ, anh là đàn ông, anh thấy anh sai cái gì thì anh xin lỗi rồi, anh xin lỗi nó rồi, bảo anh nóng thì anh bạt tai em, nhưng em đừng đi, em mà bước qua cái cửa kia thì đừng quay lại nữa.” “Mẹ, nó vênh váo với anh, bố láo, anh cho đi luôn!”.

Không phải cái ông cứ nói một câu thì lại “mẹ” một câu kia vì thế mà bảo rằng ổng thô lỗ, vì tưởng Tây thì không biết chửi bậy chắc, một chuyên gia thuộc hàng VIP của WB mà tôi từng làm việc và quen biết nhiều năm, lúc điên lên cũng fuck, fuck liên tục. Nhưng cái thô bỉ ở câu chuyện này là quan hệ vợ chồng đổ vỡ vì một bà vợ cư xử thô lỗ với chồng vì một chuyện cỏn con.

Ở phòng khám bệnh Tai mũi họng, bệnh viện Bạch Mai

Sáng mùa hè nóng, bệnh nhân đông đúc, hành lang chật cứng, ghế có mươi chiếc nhưng người thì dễ đến mấy chục. Sau khi nộp tiền và được phát số, bệnh nhân không được ai hướng dẫn, đứng lơ ngơ đầy trước cửa phòng. Không có một chiếc ghế trống, người không có ghế thì đứng lố nhố, ngơ ngác, hỏi nhau phải xếp sổ ở đâu hay cứ đứng đấy chờ đến lượt, hỏi nhau đến số mấy rồi.

Thỉnh thoảng cửa phòng mở, bệnh nhân thò cổ vào hỏi: “chị ơi, có xếp sổ vào…” Chưa kịp nói hết câu, bác sỹ thò ra mắng té tát: “Cứ lui ra nhé, không có giơ giơ, xếp xếp cái gì ở đây cả.” Bệnh nhân tiu ngỉu quay ra, lại hỏi nhau: số mấy rồi? Không có câu trả lời. Cửa phòng lại mở. Bác sỹ mặc áo trắng đi ra, bệnh nhân mừng thầm. Bác sỹ: “Sao có cái cửa phòng mà cứ đứng đầy ra thế này, thế này thì ai mà đi nổi”. Bệnh nhân: không ai có câu trả lời và không giải thích được cho chính mình, vì cũng chẳng còn biết đứng vào chỗ nào. Y tá chạy ra, nhìn một bệnh nhân nội trú, đang mặc quần áo bệnh nhân: “Sao anh cứ đứng trước cửa phòng thế, đã bảo là tìm ghế mà ngồi rồi cơ mà, sao cứ đi đi lại lại vướng hết cả cửa thế này?” Không có một cái ghế nào trống, bệnh nhân lách nhau tìm chỗ đứng, y tá vẫn mắng xoe xóe.

Cửa phòng lại mở, bác sỹ thò đầu ra gọi tên một bệnh nhân vào đứng ngay cửa, xịt cho 2 phát thuốc vào mũi, rồi dặn: “Đứng ra ngoài kia chờ gọi vào nội soi nhé!” Một bệnh nhân mới đến, chưa được nếm mùi quát tháo, điếc không sợ súng, chạy lại hỏi: “Chị ơi đến số mấy rồi?” Bác sỹ: “Chúng tôi đang nội soi nhé, từ sáng tới giờ chưa khám ai nhé!” Bệnh nhân đến từ một tiếng trước, nhìn số của mình: 29, quả quyết đứng dậy đi về. Đi qua bàn tiếp đón trả lại quyển sổ và số, không buồn lấy lại tiền. Y tá nhìn với theo: “Ơ, thế không khám à?”

Trên Facebook

User 1 vừa update một post. User 2 có trong friendlist của user 1 (không phải người quen, mà là bạn của bạn, user 1 confirm friend request vì lịch sự) post một comment, rất trống không, cụt lủn. User 1 nghĩ: nếu không biết là mình request để trở thành bạn của ai thì request làm gì? Một khi đã request và được chấp nhận thì cũng nên biết họ là ai, trẻ hay già hơn mình để xưng hô cho phải phép tắc của người Việt, nếu không biết thì cũng gọi bạn bạn mình mình cho lịch sự. Nếu sinh ra ở Tây hay chỉ biết nói tiếng Anh, thì không ai phàn nàn con gọi bố là: “John ơi lại đây Jess bảo”. Nhưng đã là người Việt thì nên biết thưa gửi, à, ơi, nhỉ, nhé, ạ, dạ, vâng…, gọi anh, chào chị… Nếu không muốn bị ignore, delete, block thì cũng nên chọn cách giao tiếp phù hợp, nhất là khi nhờ người khác giúp đỡ thì càng phải tỏ ra lịch sự và về sau thì cũng nên tỏ ra helpful (có ích) khi người khác cần giúp đỡ, hay chỉ đơn giản là biết cách trò chuyện, ủng hộ các giao tiếp của bạn bè bằng cách bình luận (cho dù là nhạt nhẽo) để bạn bè biết là có người đang lắng nghe…

Một ngày bị bủa vây bởi các giao tiếp này, không thể không nghĩ người Việt Nam mình thô lỗ. Tôi cá là bất kỳ ai đọc đến đây, đều cũng đã chứng kiến một trăm, một nghìn lần những cảnh này. Lạ thay, mình đã sống, giao tiếp như thế có khi hàng trăm, hàng nghìn năm nay rồi, bạn tin không? Vợ vẫn chửi chồng không ra gì, bác sỹ chửi bệnh nhân, người với người xã giao cục cằn, thô lỗ…

Hôm qua xem phim Hàn Quốc “Bốn nàng công chúa nổi tiếng”, đoạn em Mi Chin làm y tá, cúi gập người chào bệnh nhân, đứng thẳng người lúc tờ mờ sáng dù buồn ngủ nẫu người và đang ốm nghén, vẫn một dạ hai vâng… cứ làm mình nghĩ mãi.

Người Việt Nam ạ, chúng ta có phải nhìn lại mình không?

Khi mới đến Việt Nam bạn Ben Stocking – trưởng đại diện của AP tại Việt Nam bây giờ, khi đó là phóng viên của San Jose Mercury, cứ thắc mắc với mình: “Lúc anh dừng ở đèn đỏ trên phố, anh thấy rất lạ là người Việt Nam hình như rất unhappy, vì mặt ai cũng thế này (bạn Ben làm bộ mặt rất hầm hố, gườm gườm, vừa cau vừa buồn như chuẩn bị đánh ai hoặc bị ai đánh).” Lúc đó chẳng biết trả lời thế nào, chỉ bảo có lẽ là ngoài đường bụi quá.

Nhưng giờ thì đã có câu trả lời. Vì những người dừng ở đèn đỏ đó vừa bị vợ chửi, vừa bị y tá chửi, vừa bực mình vì một đứa trời đánh trên mạng tự dưng nói năng thô lỗ. Mà cũng có thể là bị cả ba thứ đó trong một ngày.

Advertisements

20 Responses

Subscribe to comments with RSS.

  1. Toàn Phạm said, on June 5, 2009 at 6:35 pm

    Công nhận đúng, nhiều khi cũng thấy mình thô lỗ thật, nhất là với những điều mình coi đương nhiên nó phải thế!

  2. huyminh said, on June 5, 2009 at 7:49 pm

    Mẹ, cậu chỉ được cái nói đúng! 🙂

  3. Trung Kiên said, on June 5, 2009 at 8:07 pm

    Nhất trí với chị về mấy câu cuối, quả thật e cũng từng thắc mắc là sao nhiều người mặt cau có thế, số người vui vẻ, hòa đồng, cởi mờ giờ gặp ngoài đường ít lắm :))

  4. haydanhthoigian said, on June 5, 2009 at 9:57 pm

    Hoa do la nguoi Viet Nam than thien, de men, va coi mo.. va ..hehe
    Bai viet rat hay ban, toi rat thich nhung bai viet nhu vay, cam on ban. chuc vui!

  5. Một Trăm Độ said, on June 6, 2009 at 10:08 am

    Nói ngay như từ máy bay bước ra cửa hải quan, các anh HQ cũng chẳng thèm nhếch mép chứ đừng nói đến là nở nụ cười hay nói một câu đại loại như “welcome back”. Đối với người nước ngoài cũng không nói “welcome to Vietnam”. Thiết nghĩ chỉ một câu đơn giản như vậy sẽ tạo ấn tượng đầu tiên rất tốt cho người đến/về Việt Nam.

    Người Việt thân thiện có lẽ ở chỗ khi đã quen nhau rồi thì ít có khoảng cách, xuề xòa, dễ dãi (ngược lại người nước ngoài có thì đôi khi họ vẫn giữ khoảng cách).

    Túm lại theo mình cta không phải là không nice, thân thiện, song cần học cách giao tiêp cho lịch thiệp hơn.

  6. hoado said, on June 8, 2009 at 4:10 pm

    Sorry mọi người vì late reply (cuối tuần con ốm và đang phải đi học mẫu giáo hàng ngày cùng con).

    @Toàn Phạm: Cái đáng sợ là nhiều lối ứng xử mình coi là bình thường, đương nhiên như thế, nhưng thực ra rất thô lỗ, và mình không hề nghĩ rằng những cái vớ vẩn đó lại làm cho cuộc sống của mình trở nên nặng nề, ngột ngạt một cách vô lối. Ví dụ buổi sáng đến văn phòng không chào nhau rối rít, cũng là một kiểu thô lỗ. Tại sao người với người, làm việc với nhau nhiều hơn thời gian ở nhà với bố mẹ vợ con, mà sáng đến gặp nhau lại cười khẩy hoặc gườm gườm?

    @HuyBom: Cậu là thô lỗ lắm nhá, hay chửi mịa lắm nhá 😀

    @TrungKien: Một chi tiết thế này khiến chị nghĩ có lẽ để thay đổi phải hàng nghìn năm: Chị là khách trong một cửa hàng thời trang và may đo, có một cô gái người nước ngoài, vào may một chiếc áo, đến ngày cô ấy đến lấy, từ lúc đến cho đến lúc ra, lúc nào cô ấy cũng cười với người chủ và với khách hàng (là chị), trò chuyện thân mật, và lúc ra thì cười rất tươi, thank you, goodbye, mà thực tế mình cũng chỉ đứng đực ra đấy mặt mũi cũng không tươi lắm. Tại sao họ làm vậy? Vì họ đã giao tiếp như thế hàng nghìn năm rồi. Còn người Việt mình, kể cả chủ và khách hàng cũng gườm gườm nhìn nhau, khách hàng với khách hàng cũng gườm gườm nhìn nhau, chỉ chờ đối phương quay đi là rỉ tai, bình luận, nói xấu thậm chí cười phá lên. Quá thô lỗ chứ không phải gì đâu.

    @haydanhthoigian: hihihi, trước khi mình viết bài này mình cũng bị bạn của mình là người nước ngoài chỉnh cho rất nhiều rồi (tất nhiên vô cùng tế nhị để cho mình không cảm thấy bị xúc phạm hay nhục nhã), và mình tự nhận thấy là bản thân mình trong cách hành xử cũng còn nhiều cái… mọi rợ lắm. Đúng là nếu không được chỉ bảo, không học hỏi và không tự lớn lên, mình còn quá kém văn minh trong giao tiếp.

    @Một trăm độ: đi qua hải quan sân bay, bị soi lom lom, rồi hỏi: giờ chị về đâu? Chẳng may mà nó lắp bắp hay đọc sai thì vớ vẩn toi. Đúng ra người VN mình rất tiết kiệm nụ cười. Còn khi quen thân nhau rồi lại thô lỗ kiểu khác, đó là kiểu can thiệp quá đáng vào quyền riêng tư của người khác. Kiểu vợ đọc tin nhắn, email, kiểm tra list điện thoại của chồng. Hay bạn bè chưa xin lời khuyên của nhau đã bảo mày phải làm cái nọ cái kia… Rất thô lỗ.

    Có một câu rất hay: It is nice to be important, but it is more important to be nice.

  7. Ngôn said, on June 9, 2009 at 8:38 pm

    Hihi, nói thật nhé. Hay ra Hà Nôi nên em thấy người miền Bắc lạnh lùng và hơi …thô lỗ như chị nói :p. Ở trong Nam cũng có, nhưng đỡ hơn.

    Hic, mà không biết đến bao giờ VN mới hết cảnh này nhỉ, đôi lúc thèm được sống trong một môi trường mọi người văn minh lịch sự ít ra được như người Thái thôi chẳng hạn 🙂

  8. huyminh said, on June 10, 2009 at 5:39 am

    Bạn hoado xem hộ thế nào chứ bạn Lê Tê kêu comment khó kìa. Cậu coi hộ cha nầy http://leminhphieu.com/?p=948 gắn Google Friend Connect hay quá, tị ghê 😀

  9. hoado said, on June 10, 2009 at 9:44 am

    @Ngôn: em thỉnh thoảng mới ra HN, còn chị sống ở HN 24/7 😀 mệt ghê. Nói chung loanh quanh ở VN, thấy càng ở thành phố, càng nếm thử mùi văn minh, thì lại càng trở nên thô lỗ…

    @huyminh: 😀 cậu thật là hết thuốc chữa!!! Tự dưng nhảy vào cái topic đang hot này nhảm về cái còm của cậu. Mà đã có gmail chưa mà đòi làm GFC?

  10. Hihi said, on June 12, 2009 at 5:34 pm

    Hihi được làm việc với chị Hoa 1 thời gian cũng thấy chị đối xử với nhân viên “lịch sự” lắm í hihi

  11. hoado said, on June 12, 2009 at 6:45 pm

    @Hihi: Chiện, với các bạn “lịch sự” thì mình cũng phải “lịch sự” thôi, nhất là bệnh nó di căn đến tận giờ thì lại càng phải “lịch sự”.

  12. […] việt nam trong mắt người nước ngoài Người Việt Nam thô lỗ Posted in Thoughts sharing by hoado on June 5, 2009 Trong 100 bài báo chí phỏng vấn […]

  13. Louis said, on June 13, 2009 at 10:35 pm

    Wow…! Mình công nhận người Việt Nam cũng có phần thô lỗ thật, nhưng không nên nhìn vào mặt trái của vấn đề để xem xét toàn bộ vấn đề được. Đã là người thì ai cũng có mặt tốt, mặt xấu cả. Tuy người Việt Nam có phần thô lỗ như Hoa do nói nhưng người Việt Nam cũng rất cởi mở, thân thiện thôi. Không những thế, họ còn có rất nhiều phẩm chất tốt khác. Những người như Hoa do nói ở trên chỉ là một bộ phận nhỏ thôi, còn hàng ngàn người Việt Nam dễ thương khác nữa. Cảm ơn Hoa do về bài viết này. Bài viết rất hay, rất thực tế. Mong Hoa do viết càng nhiều bài hơn nữa. Cũng mong bài này đến với tất cả mọi người Việt Nam, biết được cái xấu, cái sai để mà sữa, mà tránh. Chúc mọi người một ngày làm việc thật tốt !

  14. càfê sữa said, on June 14, 2009 at 8:44 am

    em nghĩ nên đổi tựa lại thành ‘con người thô lỗ’ chị à !

  15. hoado said, on June 15, 2009 at 9:49 am

    @Louis @Cafe sữa: Cảm ơn đóng góp của hai bạn. Đúng là trong bản thân mỗi người đều có cái tốt và cái xấu, kể cả những người cư xử thô lỗ chưa hẳn đã là người xấu, mà cái mình đang đề cập trong bài viết này là ở khía cạnh văn hóa giao tiếp. Chừng nào bạn đi ra đường mà không sợ chẳng may va chạm, quệt xe (ngay cả khi mình là người bị hại) mà bị phang vào đầu, chừng nào bạn không khó chịu khi thực hiện cách giao dịch hành chính, ở những nơi sử dụng dịch vụ công (kể cả dịch vụ tư) và ở những nơi công cộng, chừng đó có lẽ chúng ta sẽ có thể nhìn nhận là người VN thân thiện, cởi mở như bạn nói. Có rất nhiều người tốt và cư xử tốt, nhưng nếu như những nơi chúng ta phải gặp gỡ, giao tiếp hàng ngày và ở đâu cũng có những thái độ không đúng như vậy thì rất khó để suy nghĩ khác. Ngay cả bản thân mình khi viết bài này, và trước khi viết bài này, cũng tự nhận ra mình cũng có những lối cư xử rất tệ, do tác động chung của lối giao tiếp cộng đồng, đến khi nhận ra được, thì chắc chắn phải thay đổi.

  16. bangnl said, on June 18, 2009 at 4:56 pm

    Em xin tự thú là là đôi lúc dừng đèn đỏ mặt cứ như đi giết người vì: Không đeo bịt mặt, trời nắng, bụi quá, mà lại đứng có 1 mình giữa trưa, mấy đứa khác nó ….vót khi đèn đỏ luôn 😀

  17. Stef said, on June 22, 2009 at 10:34 pm

    Chị à,
    Đây là lần đầu tiên em biết đến blog của chị. Đọc bài này xong thấy bức xúc ghê lắm. Nói về chuyên thô lỗ những nơi công cộng thôi nhé. Nếu cái phòng khám bệnh rộng rãi hơn chút, có chỗ ngồi chờ sách sẽ, thoáng mát, có một góc cho con nít chơi, thì ít ra, nó làm bác sĩ đỡ căng thẳng và ngợp với mùi người. Bệnh nhân cũng cảm thấy bớt căng thẳng. Bước vào nơi công sở nào của mình, người dân dễ cảm thấy cái mùi người đặc sệt, cái không khí cho-xin nặng nề…. và dễ làm mình tăng máu stress. Nếu nói về giải pháp thì em chẳng biết bắt đầu từ đâu. Nhưng em nghĩ nếu cả một thế hệ trẻ lịch sự, văn minh thì sẽ thay đổi được nhiều lắm. Ví dụ nhé. Con trai em học ở trường thế nào đó, về nhà, kiên quyết không cho mẹ xài bao ny lông vì hại cho môi trường. Mình sau một hồi giằng co, bây giờ theo nó, vì mình muốn làm đúng và không muốn nó xấu hổ với cái suy nghĩ cỗ lỗ của mình.
    Em sẽ ghé thăm chị thường xuyên. Cảm ơn.

  18. hoado said, on June 24, 2009 at 9:52 am

    @bangnl: 😀
    @Stef: Chào em 🙂 Hy vọng là con trai em, con trai chị sẽ là những người thay đổi dần chính chúng ta, những người thừa hưởng nền giáo dục cũ, lối ứng xử cũ, và bị lịch sử đè nặng lên đầu. Con trai chị cũng đang theo học một trường mầm non có phương pháp giáo dục của nước ngoài, đi học 1 tuần về đã biết “cảm ơn ba” sau khi ba làm cho bất kỳ một việc gì đấy. Như chị nhớ thì chị chưa nói cảm ơn bố chị vì bất kỳ việc gì cả, trước đây thì nghĩ bố con tại sao phải cảm ơn nhau, khách khí quá, nhưng bây giờ thì mới nhận thấy mình kém cỏi quá. Cũng vì thế mà nói ra câu “con yêu bố” hay “con yêu mẹ” nó cũng khó khăn như nói ra câu “con cảm ơn bố” vậy. Hy vọng giữa mình và con mình sẽ khác, và tương lai vì thế cũng sẽ khác 🙂

  19. sydneygossips said, on July 13, 2009 at 11:00 am

    Đề tài này rất hay. Thực ra cái này cũng có phần dính dáng đến stress và những cơn đơn điệu hàng ngày mà không chỉ có ở VN. Kinh tế khó khăn, tham nhũng trắng trợn, cạnh tranh không lành mạnh và nhiều bất công trong công sở giữa chủ và tớ… khiến người lao động ai cũng khó đăm đăm. Những lịch sự thầm kín của họ chỉ dành cho người thân trong chốn riêng, (có khi chỉ) trong phút chốc thôi.

    Mặt khác, tôi đọc báo ở VN thấy là nghiệp vụ chăm sóc khách hàng (customer service) đang được giới thiệu vào văn hoá thương mại, và dành phần lớn vào việc cải thiện lời ăn tiếng nói.

    sydneygossips.wordpress.com

  20. thangdut said, on November 17, 2009 at 1:36 am

    Cám ơn chị hoado. Em sẽ phát tán bài viết này.


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: