Download Hướng dẫn Lập kế hoạch truyền thông

Để giúp các bạn tiện theo dõi toàn bộ Hướng dẫn Lập kế hoạch truyền thông đã được giới thiệu trong thời gian qua, tôi xin chia sẻ tài liệu tại đây Download .

Tài liệu này do tôi biên soạn dựa trên kinh nghiệm thực tiễn cũng như tham khảo từ nhiều nguồn chuyên gia, vì vậy khi bạn có nhu cầu trích dẫn hay đăng lại lưu ý ghi rõ nguồn và liên kết.

Tweet hay không Tweet?

Thay bằng ngồi bói tình: yêu, không yêu, yêu… thì bây giờ lại có một số bạn ngồi bói Tweet, không Tweet, Tweet…

Không tin ư?

Trong vài tháng qua, báo Việt Nam rộ lên một loạt bài về “tiểu blog” Twitter. Mới xuất hiện chưa lâu nhưng nếu tra cụm từ “tiểu blog Twitter” trên Google tiếng Việt thì dễ cũng phải có đến hơn 66,000 kết quả, vượt xa so với “mạng xã hội Facebook” với gần 30,000 kết quả.  Chẳng thế mà một vài tờ báo cho rằng Twitter sẽ trở thành cơn sốt tại Việt Nam trong năm 2009, và khá nhiều blogger, ngay cả các báo, cũng viết giới thiệu, hướng dẫn cách sử dụng Twitter.

Sốt hay không chưa biết, nhưng nếu được so sánh tôi không chỉ chọn từ này, vì sốt là do viêm, sưng từ bên trong, còn Twitter là một cuộc đổ bộ từ bên ngoài, cho nên có lẽ nó giống với sốt virus hơn, tức là một loại dịch lây lan. Bởi vì nhiều người trong số bạn bè tôi, vô hình chung đã bị ảnh hưởng bởi đại dịch này. Họ phải nhìn thấy các update từ Twitter của tôi hàng ngày qua Facebook, hay Yahoo Messenger Status, và tệ hơn là trong cả câu chuyện tôi nói hàng ngày. Một số người tò mò hỏi nó là cái gì. Một số tự tìm hiểu. Một số khó chịu. Một số phát biểu tôi đã đúng về Twitter (nghĩa là đã bắt kịp xu hướng) khi nhìn thấy Twitter được giới truyền thông chính thống quan tâm qua các cuộc phỏng vấn trực tiếp của các đài truyền hình Mỹ về mạng xã hội non trẻ này. Một số người tôi chủ động lôi kéo vào con đường nghiện ngập. Tuy nhiên, không ít người băn khoăn, nghi ngờ và đề phòng “con bệnh” Twitter với câu hỏi Tweet, không Tweet, Tweet? (Tweet được dùng và hiểu như “update” hoặc hành động tham gia vào Twitter).

Một vài người sau khi tạo account vài ngày thì một đi không trở lại. Một vài người thì loay hoay mãi không biết phải làm gì. Một vài người lẩn thẩn nói chuyện một mình. Một vài người kêu chán. Một vài người kêu ghét. Nếu bạn hỏi tôi có nên Tweet không, thì câu trả lời của tôi sẽ rất rõ ràng dưới đây.

Nói tiếng gì?

Twitter không phải là một mạng xã hội chỉ nói tiếng Việt hoặc tiếng Anh. Nếu bạn đã dùng Facebook, bạn sẽ thấy rất gần gũi. Ngôn ngữ là do bạn chọn, quan hệ là do bạn chọn, bạn không buộc phải chỉ dùng tiếng Việt hay tiếng Anh khi tham gia Twitter. Do đó, khi một tờ báo nói “giới trẻ Việt Nam” (một cụm từ bị báo chí lạm dụng tới mức cứ nghe đến là sởn gai gà) khi tham gia vào Twitter thường dùng tiếng Anh vì họ cảm thấy khó khăn khi sử dụng tiếng Việt trong phạm vi giới hạn chỉ có 140 ký tự. Nói như vậy hóa ra “giới trẻ Việt Nam” nói giỏi tiếng Anh hơn tiếng Việt? Bởi vì diễn đạt trong vòng 140 ký tự đủ một ý, một chuyện, một ý tưởng, một bình luận, bằng ngôn ngữ mẹ đẻ đã là quá giỏi rồi, đừng nói tới ngôn ngữ mới chỉ quen biết tối đa là được 1/3 cuộc đời. Báo chí nhảm nhí! Xin lỗi các bạn, nhưng “hãy động não trước khi động bút” (mượn lại từ của các bạn nhé!).

Việc bạn chọn ngôn ngữ để giao tiếp trên Twitter nên phụ thuộc vào các yếu tố sau: Bạn quyết định follow (theo dõi) ai, người Việt Nam hay người nước ngoài, hay cả hai. Nếu bạn theo dõi người Việt Nam, bạn Tweet hai thứ tiếng chẳng phiền đến ai cả, bạn chỉ giúp cộng đồng học tiếng Anh tốt hơn thôi. Nhưng nếu bạn theo dõi người nước ngoài, bạn nên sử dụng tiếng Anh là chính, nhưng không có nghĩa là bạn không được nói tiếng Việt. Nên nói vào lúc họ… đi ngủ. Còn trong thời điểm họ xuất hiện, hãy sử dụng tiếng Anh, nếu không, bạn rất dễ bị unfollow vì vô tình tạo cảm giác khó chịu cho người theo dõi bạn.

Tweet thì được cái gì?

Nếu sử dụng Twitter chuyên nghiệp, thì có rất nhiều cái lợi (cùng hại). Còn nếu bạn muốn tìm kiếm một vài lý do để quyết định Tweet hay không Tweet, thì dưới đây là vài lý do đáng lưu tâm:

• Twitter cho bạn cơ hội học hỏi nhanh chóng: Nếu bạn là nhiếp ảnh gia, bạn có thể tìm những người cùng nghề, sở thích với mình thông qua search hoặc hashtag, ví dụ gõ #photographer, bạn sẽ tìm thấy danh sách tất cả những người đã tự giới thiệu là photographer trên Twitter. Tương tự với các nghề khác như #PR, #webdesign, #web developer, #business… Thông thường những Twitter này sẽ dùng tiếng Anh. Họ thường Tweet về các chủ đề liên quan tới chuyên môn của họ. Nếu bạn không muốn phải đọc quá nhiều, nên chọn lọc thật kỹ đối tượng bạn sẽ follow bằng cách cất công đọc vài trang trong Profile của người này để nắm được quy luật Tweet của họ. Nếu họ là người thích buôn chuyện, bạn sẽ mất thời gian và không thu được nhiều thông tin, trừ khi bạn có thời gian để buôn bán với họ. Nếu họ là người thích chia sẻ thông tin, bạn sẽ thấy họ Tweet rất nhiều link tới các bài viết liên quan tới chuyên môn hoặc mối quan tâm của họ, mà thường là chuyên môn. Theo dõi những người này sẽ giúp bạn cập nhật rất nhanh với kiến thức trong lĩnh vực mà bạn quan tâm.
• Twitter giúp lưu giữ thông tin: Một khi bạn mong muốn cập nhập thêm kiến thức mới từ các Tweet, thì có hai cách để bạn lưu giữ thông tin. Một là chọn ngôi sao màu vàng để đánh dấu Favourite trên các Tweet. Bằng cách này bạn sẽ lưu Tweet bạn thích vào mục Favourite của mình. Hai là bạn re-Tweet (RT) (Tweet lại) thông tin mà bạn thích (nhớ @ tên người đã Tweet trước đó ví dụ @hoado là một cách bạn tôn trọng người đã cung cấp thông tin cho bạn và xây dựng RTlove, một cách để duy trì quan hệ giữa những người theo dõi lẫn nhau). Với cách thứ hai này thì Profile của chính bạn sẽ là nơi lưu giữ thông tin, tuy nhiên, so với cách thứ nhất thì quá trình tra cứu thông tin trên Profile sẽ mất nhiều thời gian hơn so với Favourite. Bạn có thể tìm lại các kiến thức trong Favourite như là một thư viện cá nhân.
• Biết được ai là chuyên gia: Nếu bạn mới tham gia vào Twitter, sẽ hơi khó xác định ai là chuyên gia thực sự, ai là “just RTlove” (những người chỉ chuyên Re-Tweet các Tweet của chuyên gia). Các chuyên gia thường là những người tự Tweet các bài viết của mình hoặc có các tổng hợp thường xuyên về lĩnh vực hoặc là người đầu tiên Tweet về một thông tin nào đó. Tuy nhiên, hãy cẩn thận với các “chiên gia”, những người cũng Tweet các bài viết do mình tự viết. Không chỉ ở Việt Nam mới có các “đại văn xào”, mà nước ngoài cũng chẳng hiếm, và mật độ xào cũng khá dày đặc và chuyên nghiệp. Để phát hiện được các “đại văn xào” này, bạn nên theo dõi nhiều chuyên gia trong cùng lĩnh vực và nên dành chút thời gian cho các Tweet thường bị bỏ qua vào các FollowFriday (ngày thứ Sáu theo đuôi – Twitter chọn ngày thứ Sáu để theo dõi – follow những người mà cộng đồng giới thiệu hoặc tự đánh giá là có chất lượng). Một dấu hiệu khác của các chuyên gia là họ có trang web riêng, blog riêng, thường là CEO hoặc Founder của một công ty nào đó. Hãy cảnh giác với những chiên gia tự phong mình là guru (người biết tuốt) trong lĩnh vực nào đó, đặc biệt là Social Media. Những người này thường chỉ Tweet về các bí quyết làm thế nào để có được nhiều người follow trên Twitter bằng các mẹo, mánh. Nếu tìm được chuyên gia thực sự, họ sẽ là người cung cấp cho bạn rất nhiều kiến thức, công cụ và sẵn sàng trả lời các thắc mắc của bạn.
• Nhờ tư vấn: Rất logic! Bạn đã tìm được chuyên gia rồi, thì có vài cách để được tư vấn. Bạn có thể gửi Direct message để không ai đọc được thông điệp riêng của bạn nếu như câu hỏi của bạn riêng tư. Bạn có thể update trên Profile của mình dưới dạng câu hỏi chung gửi tất cả mọi người, bạn sẽ nhận được câu trả lời từ những ai quan tâm hoặc “@hoado” người bạn muốn hỏi.
• Kết bạn: với tất cả những điểm tốt ở trên, một điểm tốt đặc biệt nữa mà bạn sẽ nhận thấy khi Tweet đó là những người bạn. Tình bạn trên Twitter được xây dựng trên cơ sở lắng nghe và nói cho nhau nghe. Sau đó, bạn sẽ tìm được những người bạn có cùng sở thích, mối quan tâm, thậm chí trở thành bạn trong đời thực.
• Học tiếng Anh: nếu bạn là một Twitter Việt Nam, follow những người nói tiếng Anh sẽ cho bạn cơ hội sử dụng tiếng Anh nhiều hơn, linh hoạt hơn, súc tích hơn, vì bạn chỉ có 14o ký tự mà thôi.

Trên đây là một vài ích lợi dễ thấy theo kinh nghiệm của tôi mà tôi nghĩ có thể có ích cho mọi người. Với cá nhân tôi thì còn vài lợi ích khá riêng tư khác cũng như các lợi ích liên quan tới công việc. Trong phạm vi bài viết này, tôi chỉ muốn đề cập tới các khía cạnh có lợi cho một cá nhân trên Twitter, và chỉ là một phần tạm đủ dùng cho người mới bắt đầu. Một bài viết sẽ là quá ít để nói về Twitter. Mỗi ngày có hàng nghìn bài viết về Twitter, và mỗi bài là một thông tin, một trải nghiệm mới. Sẽ đến lúc bạn tự viết bài viết của riêng mình.

Một vài điểm cần lưu ý khi tham gia Twitter:

• Nên xây dựng nội dung trước khi follow.
• Giới thiệu bản thân bằng One line Bio (tôi không thích follow những người không cập nhật phần này).
• Nếu bạn quan tâm nhiều hơn tới yếu tố chuyên gia, nên cập nhật website riêng hoặc website công ty.
• Trong phần Bio nên vắn tắt chuyên môn, mối quan tâm hoặc những gì nổi bật nhất về bản thân hoặc những gì bạn sẽ Tweet.
• Phải có ảnh avatar như là một điều không thể khác.
• Bỏ chọn Protect my update, vì nếu chọn phần này, người khác sẽ không xem được những gì bạn update trên profile của mình.
• Thiết kế riêng background nếu muốn tạo ấn tượng.
• Lưu ý màu chữ khi chọn theme và tạo theme để đảm bảo dễ đọc, dễ theo dõi.
• Không nên cài trả lời tự động đối với các Direct Message hoặc với người Follow. Nếu muốn nên tự viết, sẽ tạo được mối quan hệ tốt.
• Nếu đó là link của người khác update, nên RT.
• Không cần thiết phải “Good morning” và “Good night” mỗi ngày.
• Be nice! Hãy tỏ ra thân thiện với xung quanh. Đó là thái độ ứng xử hợp lý và khôn ngoan nhất khi bạn tham gia vào bất kỳ mạng xã hội nào, không riêng gì Twitter. Nhưng hãy có chính kiến và tạo “thương hiệu” cho riêng mình.

Tweet vui vẻ nhé!

Quân đội Mỹ – Đối thủ mới của Ashton Kutcher

Không biết đây có phải là chuyện “Chuyện chẳng có gì mà ầm ĩ” hay không, khi sáng nay www.nydailynews.com đưa tin Quân đội Mỹ đã chính thức tuyên bố nhảy vào “cuộc chiến” tranh ngôi vị quán quân follower trên Twitter hiện đang thuộc về tay ngôi sao điện ảnh Ashton Kutcher.

Tờ báo này cho biết Quân đội Mỹ sẽ sử dụng Facebook Page và Tweet để truyên chiến với Ashton Kutcher.

Quân đội Mỹ muốn mọi người tham gia vào trang của họ trên Facebook với tư cách là “friend” và follow họ trên Twitter hoặc là viết comment trên blog của họ. Đây được coi là một phần của “nhiệm vụ” mới của Quân đội Mỹ: Nhiệm vụ “Social Networking”.

Có lẽ với Quân đội Mỹ thì không có nhiệm vụ nào là… bất khả thi, nên họ rất tự tin vào lời tuyên chiến của mình.

“Nếu Ashton Kutcher làm được thì Quân đội Mỹ cũng làm được”, Lindy Kyzer, người cập nhật status của trang US Army mới đây đã nói như vậy, và cũng tuyên bố tương tự trên Twitter.

Kyzer đã phát động một chiến dịch công khai nhằm lôi kéo nhiều follower hơn số mà Kutcher đã đạt được trên Twitter.

Quân đội Mỹ cho rằng họ có thể thắng được Kutcher nhờ việc chia sẻ các câu chuyện liên quan tới quân đội Mỹ, điều mà rất nhiều người trên thế giới này quan tâm, tò mò và rất muốn lắng nghe, người phụ trách mảng Social Media và tin trực tuyến của quân đội Mỹ – Kenvin Arata, quả quyết như vậy. Ông cho rằng sử dụng nền tảng mạng xã hội, quân đội có thể kể những câu chuyện của mình, những chuyện mà họ chắc chắn mọi người muốn biết đến.

Thậm chí tướng Ray Odierno, chỉ huy trưởng của quân đội Mỹ tại Iraq cũng có mặt trên Facebook. Với gần 5,000 “bạn”, vị tướng 4 sao này cập nhật status của mình ngay từ chiến trường – điều chưa từng xảy ra trước đây.

Tướng Michael Oates, chỉ huy Núi 10 đóng tại Fort Drum, N.Y, đã viết blog từ Iraq nhiều tháng nay.

Còn đây là một Tweet của quân đội: “Sáu chiến sỹ đã được tuyên dương nhờ sự dũng cảm ở chiến trường Afghanistan khiến chúng ta nhớ tới những người đã không bao giờ trở về.”

Các thông điệp trên Facebook và Twitter đang được quân đội Mỹ sử dụng như là một phần “mở rộng” của các thông cáo báo chí chính thức phát đi từ Phòng Quan hệ công chúng. Đây cũng là những địa chỉ mà gia đình và bạn bè của quân nhân kết nối. Wall post trên Facebook của Quân đội Mỹ chủ yếu là các lời của các mẹ, các chị và người thân của quân nhân.

Quân đội không hề đơn độc trên “chiến trường” này. Không Lực (Air Force) cũng đã nhảy vào Twitter, Người bảo vệ bờ biển (Coast Guard) cũng đã nhảy vào Facebook.

Quân đội cho rằng các gia đình, bạn bè của quân nhân trên các mạng này là một lực lượng hùng hậu để giúp họ giành ngôi vị quán quân. Ra mắt chính thức hôm thứ Năm vừa rồi, trang Facebook của quân đội Mỹ đã có hơn 3,000 “bạn”. Trang này là một “diễn đàn mở” nhưng nói chung nội dung cũng được kiểm soát một cách chặt chẽ theo thông lệ của nhà lính.

Với hơn 4,000 follower trên Twitter hiện có, quân đội Mỹ hy vọng sẽ lôi kéo được nhiều follower hơn trên phạm vi toàn thế giới.

Arata nói: “Hãy chờ xem chuyện gì sẽ xảy ra. Chúng tôi không hề sợ những gì đang diễn ra ngoài kia. Chúng tôi thực sự muốn biết rồi thế giới sẽ phải phát biểu như thế nào.”

Đúng là khẩu khí nhà lính!

Vậy là Ashton Kutcher đã thắng CNN và hơn 30,000 người có màn để ngủ

Chưa bao giờ Twitter lại ầm ĩ đến thế!

2:13 sáng thứ Sáu, ngày 17/4 (giờ Mỹ), Ashton Kutcher (chồng của Demi Moore) đã trở thành Twitter đầu tiên có số người follow trên 1 triệu. Không thể tưởng tượng nổi! Bạn thử hình dùng blogger của bạn có 100,000 người theo dõi, bạn có rùng mình không? Một triệu!

Và anh chàng này đã thắng CNN, gã khổng lồ của truyền thông thế giới, sát nút trong cuộc chạy đua đến ngưỡng 1 triệu người follower trên mạng xã hội / tiểu blog (hay gọi bằng bất cứ cái tên nào) Twitter (CNN đạt ngưỡng này vào lúc  2:42 sáng, chậm hơn 28 phút).

Ashton đã cược sẽ dành một khoản từ thiện để mua 10,000 chiếc màn ngủ tài trợ cho các nước nhiệt đới nhân Ngày thế giới phòng chống sốt rét nếu anh thắng CNN trong cuộc chay đua này. Nếu thua cuộc, Ashton cũng sẽ tài trợ 1,000 chiếc màn ngủ. CNN cũng đồng ý cược tương tự. Hãy xem Larry King đại diện cho CNN tuyên bố đánh bại Ashton như thế nào (có vẻ hơi cay cú một tí khi phải khẳng định với Kutcher CNN à ai).

Và Ted Turner (Không biết có thực sự là Ted Turner không mà khó tin quá!)

Cộng đồng Twitter có rất nhiều ý kiến khác nhau về sự kiện này. Cả Ashton Kutcher và CNN đều có những người ủng hộ. Không ít người phản đối sự kiện hết sức “vớ vẩn”  (theo quan điểm của họ) này bằng một cuộc tẩy chay #unfollowfriday đối với Kutcher. Một số người khác thì đưa ra quan điểm bằng cách đặt câu hỏi: tôi có cần phải quan tâm tới cuộc chạy đua này không?

Sự kiện này trở nên đặc biệt nóng khi nữ hoàng Oprah Winfrey nhảy vào cuộc với một account Twitter. Ngay khi chưa viết một dòng nào, bà đã có hơn 73,000 người theo dõi. Và chiều ngày thứ Sáu, khi bà Tweet dòng đầu tiên toàn chữ viết hoa: “HI TWITTERS. THANK YOU FOR A WARM WELCOME. FEELING REALLY 21st CENTURY.”, bà đã có hơn 100,000 follower. Và khi tôi viết dòng này thì Oprah đang có 239,578 follower.

Oprah đã lên sóng cùng với người đồng sáng lập Twitter và Ashton Kutcher để nói về sự phát triển không thể tin được của Twitter, do một công ty nhỏ chỉ 35 người, làm nên. Xem cuộc nói chuyện này tại đây.

Oprah cũng đặt cược vào cuộc chạy đua của Ashton Kutcher với 20,000 màn ngủ cho người nghèo trên trang twitter của mình. Bà gửi Ashton: @mrskutcher count me in for 20,thousand nets.

Ashton đã nói trong “tiệc” ăn mừng tại gia về chiến thắng này: “Có đến hàng triệu người để cảm ơn vì chiến thắng này, trong đó không có tôi, vì tôi không follow tôi, mà chính là các bạn.” Thông điệp mà Ashton muốn chia sẻ trong suốt cuộc chạy đua này và khiến các nhà truyền thông sừng sỏ điên tiết chính là anh muốn khẳng định: với mạng xã hội, một cá nhân cũng có tiếng nói của mình, nó cũng có sức mạnh như là một thông điệp của một tập đoàn, một bộ máy truyền thông khổng lồ. Thông điệp này đã là làm cho Ted Tuner và Larry King phát cáu như thế nào, bạn biết rồi đấy.

Tuy nhiên, bản thân Ashton và những người tham gia mạng xã hội ủng hộ anh còn muốn chia sẻ một quan điểm khác. Rằng các cá nhân, những người nổi tiếng, bất kỳ ai, đều có thể làm được những việc to lớn từ chính những dịch vụ miễn phí trên mạng xã hội. Ashton đã không tốn một xu nào để chiến thắng trong cuộc đua này. Và chiến thắng đó đã giúp cho hàng chục nghìn người ở các nước nghèo có cơ hội tránh được bệnh sốt rét.

Không tính đến các vấn đề khác của cuộc cuộc chiến “truyền thông chính thống” và mạng xã hội – social media, cái mà nhiều chuyên gia truyền thông cho rằng: chẳng có gì gọi là Social Media cả, bởi vì Media không có các khái niệm, công cụ, và phương thức này, hãy nghĩ tới mặt tích cực mà một cá nhân có thể làm được trong việc lôi kéo cộng đồng vào hoạt động xã hội và làm những việc có ích, và thật tốt nếu đó là một người nổi tiếng. Có người nói Ashton đã dạy cho chúng ta về cách mạng trong truyền thông.

Bạn đã thử Tweet chưa? Hãy khám phá Twitter và khám phá năng lực của chính mình trên cộng đồng này. Sau sự kiện này, có người nói: Twitter thế là tiêu rồi! và dự đoán nó sẽ sớm ra đi. Nhưng nhiều người khác lại cho rằng đây là một sự kiện đánh dấu bước nhảy vọt khổng lồ của Twitter. Hãy chờ xem, và Follow me on Twitter!.

Cuối cùng hãy thư giãn bằng Video tự quay của Kutcher về giải thưởng tự trao PLATINUM TWITTER AWARD dưới đây Anh chàng này thật là lắm chuyện

Già hay trẻ?

Cả tháng nay rồi mình toàn thức khuya. Ban ngày làm việc mụ mẫm cả, đêm đến lại thấy tỉnh táo. Hôm nay làm một việc phi thường, chứng tỏ một điều lâu nay mình không chắc lắm đó là mình hết sức kiên nhẫn. Bằng chứng là mình đã convert hết cái Blog hàng khủng của bạn Huybom từ Yahoo 360 sang WordPress.

Bạn Huybom thật là may mắn vì có một người bạn tốt bụng như mình nếu không thì không biết chuyện gì sẽ xảy ra với cái hot blog của bạn ấy. Bạn ấy nhất định không di dời, giải tỏa cái 360 với rất nhiều nguyên do, mà cái lý trấu bạn ấy bảo với mình là đang chờ dịch vụ blog mới của FPT. Ôi, niềm tin mới ngây thơ và tội nghiệp làm sao! Để đến giờ khi Yahoo tuyên bố đóng cửa thì bạn ấy mới cuống lên chuyển nhà. Mà khổ, có biết chuyển đâu! Thế là mình phải làm bồ tát một phen.

Cái công cuộc chuyển nhà cho bạn Huybom phải nói là vô cùng kỳ công. Suốt gần 1 tuần, thử đủ các tool tìm thấy được trên mạng, nhưng mỗi lần chạy là mỗi lần máy mình cứ treo cứng đơ. Cái server Yahoo, lúc bình thường đọc một entry bình thường cũng phải mất cả chục phút mới truy cập được, bây giờ nói đến chuyện connect vào để xuất 454 cái entry, cái nào cũng dài như cái tượng đài của bạn Bom, lại còn vô số ảnh lằng nhằng nữa, chắc quit!

Sau khi thử vài tool không thành, mình tìm được tool của bạn Béo. Ai bảo hàng Việt Nam thì không ngon, trong vụ này hàng ngoại là hàng lởm, tin mình đi. Tool này là lựa chọn gần như là duy nhất, nên mình cũng vote cho nó là tốt nhất, nhưng nó tốn của mình đúng một ngày trời. Từ 9 h sáng cho đến 9h30 tối mình mới xuất 454 cái entry của bạn Bom ra file xml. Thôi, giờ thì Yahoo sống chết thế nào kệ cụ nó, mình phải về đã, sau khi phải ngồi canh nó cả ngày với hàng nghìn dòng “Có lỗi trong quá trình xử lý, thử lại lần thứ n”. 12h đêm mình online, nhập xml vào wordpress cho bạn ấy trong vòng 30 phút thì xong. Chời ạ, từ bé đến giờ mình chưa tốt với ai thế này.

Thế nhưng mà tự dưng sao mình lại đặt cái tittle là “Già hay trẻ”? Số là cả ngày hôm nay trong lúc ngồi canh me cái tool convert, mình chả có việc gì làm cho bớt sốt ruột nên vào facebook làm mấy cái quiz. Cái thì bảo tâm hồn của mình là của người Đức. Cái bảo nỗi sợ hãi lớn nhất đời mình là cái chết (nói ngu như heo), ai chả sợ chết, nhưng mà phần sau nó nói khá đúng, rằng nỗi sợ thường trực của mình chính là lo lắng người hoặc vật nào đó quanh mình bỗng dưng biến mất. Cái bảo mình sẽ chết vì ngã cầu thang, trong một tình huống gần giống ngày hôm nay khiến đầu óc mụ mị, lãng đãng. Cái bảo cách sống và suy nghĩ của mình tương đương với một phụ nữ 37 tuổi, già mất 6 tuổi tây, 5 tuổi ta. Cái bảo tuổi vật lý của mình (sau khi test một loạt thói quen ăn uống, sinh hoạt, hút hít, tâm tính) tương đương với 21 tuổi. Nghĩa là mình có thêm 10 năm cuộc đời dư thừa tích lũy được để mà sung sướng, nhờ mình sống vui vẻ, không quan tâm tới tiền bạc , hay giúp đỡ người khác và tốt đặc biệt đối với người khác như hôm nay này này.

Chúc mừng bạn Bom chuyển nhà mới. Chết, lại phải nghĩ đến quà mừng tân gia. Sao mình lúc nào cũng sống vì người khác thế này nhỉ?

Hôm nay tôi nghe

Cho nên tôi yêu trái tim không nặng nề
Những con tim bạn bè bao la.

Giang Trang

Nếu bạn nói quá khứ là bất biến, những gì ở quá khứ là mãi mãi và không thể thay đổi, thì tôi lại nói quá khứ là vẫn mãi đổi thay. Nó tùy thuộc vào tâm trạng của nhân vật trong quá khứ trong mối suy tư với thân phận của hiện tại. Do vậy mà quá khứ thường có rất nhiều phiên bản, có phiên bản vui, có phiên bản lấp lánh sắc màu, có phiên bản u buồn, mất mát…

Quá khứ của Giang Trang có màu hồng. Trang không tin vậy ư? Bạn không tin vậy ư? Thì đọc những gì Trang viết cho tôi nhé: “Em vẫn nhớ có hôm mùa hè 1/4, chị mặc bộ váy hồng, tóc dài muợt, làn da trắng nõn nà đi cùng anh nhà báo bạn em đến Nhạc Tranh ngồi ngoài ngách nhỏ duới hiên nhà ngó vào sân khấu qua cửa sổ. Cái thời ấy, xa quá rồi, hôm qua khi hát em thấy phút chốc nó còn thấp thoáng đâu đây!”

Thấy mừng cho Trang, vì quá khứ của em lung linh quá, nó khiến một người xù xì như chị cũng trở thành long lanh. Và bởi vì em nhớ sai bét hết cả rồi, quá khứ mà, luôn có nhiều phiên bản…

Trong phiên bản của chị, lần đầu gặp Trang, không phải là khi em đã ngồi trên sân khấu nhạc Tranh với tư cách là ca sỹ chính. Đó cũng là một buổi chiều mùa hè, chị và ông Dân Trí (người mà em nói là một nhà báo bạn em), đã ngồi ở nhạc Tranh từ rất lâu trước khi em đến. Và cũng rất lâu trước đó, chị, ông Dân Trí, và anh Sơn đã ngồi bàn hết mấy tuần cà phê về rất nhiều thứ liên quan đến nhạc Tranh, trong đó có chuyện chọn ca sỹ chính, rồi mời các nghệ sỹ ghi ta… Em đến. Ông Dân Trí giới thiệu với chị đây là bạn em, sinh viên Ngoại thương, đến để hát thử. Một cô gái quá xinh, quá xinh so với em ngày hôm nay, da trắng, tóc dài, môi hồng, mũi cao…

Hôm đó, chị và ông Dân Trí ngồi phía trong làm giám khảo bí mật cho anh Sơn. Sau khi em về rồi, anh Sơn hồi hộp chạy ra hỏi: có được không em? Từ hôm đầu tiên đó em đã bộc lộ cái tật không nhớ lời, và giọng em rất yếu, nhưng cả chị và ông Dân Trí đều gật đầu, làm mặt anh Sơn sáng bừng lên.

Ông Dân Trí quay sang hỏi chị: chị có biết chị thích Trang hát vì cái gì không? Chị nhăn trán tìm từ, thì ông ấy bảo: Thản nhiên, vì Trang hát thản nhiên! Rồi ông ấy cười một cái thản nhiên.

Hôm nhận được thư của Trang, chị rủ một cậu bạn đi cùng. Bạn của chị là tay chơi và sáng tác trên ghita, piano thì tương đương nhạc viện năm nhì, và cũng là một người rất có tấm lòng với nhạc Trịnh. Chị bảo: em cứ đi đi, rồi sẽ biết chị thích nghe Giang Trang hát vì cái gì. Chị cũng chua thêm, chị chỉ nghe được 2 người hát nhạc Trịnh, một là Khánh Ly, hai là Giang Trang. Bạn chị nghe cũng ngạc nhiên lắm, nhưng tin ngay, vì trong đời sống ta vẫn tìm được người tin nhau vô điều kiện như thế, như chị và ông Dân Trí hồi ấy.

Chị không thích nghe Hồng Nhung hát Trịnh, mà nói chung là không thích nghe Nhung hát gì cả. Chị không thích nghe Thanh Lam hát, vì nhạc Trịnh không cần một cá tính nữa đè lên nó. Chị đã xin Ngọc Anh (3A) một người khá gần gũi với chị rằng: chị đừng hát Trịnh, em không nghe đâu. Chị cũng nghe nhiều người nữa hát, và đều không muốn nghe lại. Chị nghe Khánh Ly nhiều. Nghe nhiều năm. Khánh Ly với Trịnh như là sơn hào hải vị, ăn nhiều thì… nóng trong người! Nóng trong người, uống trà Dr. Thanh! Và Trang chính là trà Dr. Thanh. (Em không thích so sánh như thế này thì cũng đừng giận nhé).

Nghe Khánh Ly nhiều thấy đời não nề. Nghe Trang, thấy nhẹ nhàng hơn. Cái thản nhiên của Khánh Ly là cái thản nhiên của người càng sống càng bình thản, đôi khi thản nhiên quá. Cái thản nhiên của Trang là cái thản nhiên bẩm sinh, không cần phải cố gắng. “Anh nhà báo bạn em” cũng có cái thản nhiên bẩm sinh đó, nên nhận ra em rất nhanh. Có thể quanh em, nhiều người cũng thích nghe em hát, nhưng không phải đã nhận ra ngay điều đó. Ông Dân Trí cũng là một người như vậy, thản nhiên theo cái cách một ngày nắng đẹp ngủ nướng đến 1h chiều, dậy tắm táp sạch sẽ, quần áo tinh tươm, khoan thai ra khỏi nhà… Cười khoan thai, nói khoan thai, uống nước cũng khoan thai. Chắc những người xung quanh ông Dân Trí cũng sẽ không tin, nhưng ai là bạn của ông Dân Trí chắc chắn sẽ không thể nào không nhìn thấy.

Cái thản nhiên của Trang là cái thản nhiên không cần cố gắng. Chị thích cái dáng em ngồi như không phải ngồi giữa chốn đông người, nơi khán giả chỉ cách em một gang tay. Chị thích cái cách em nhả hơi mềm mềm, nhè nhẹ, vì giọng em chưa tốt như bây giờ. Chị và ông Dân Trí đã ngồi rất nhiều ngày ở cái góc bên trái sân khấu và nhòm em qua song cửa ấy.

Nhận được mấy dòng của em nói: Nhạc Tranh đóng cửa rồi chị ạ! Bỗng thấy cái quá khứ xa lơ xa lắc nào ùa về, như vừa mới đây thôi. Hôm trước, chị còn nói với em không biết có cơ may nào đưa chị về đấy để gặp lại anh Sơn không. Bây giờ thì có muốn cũng không về được nữa rồi.

Hôm kia khi ngồi chờ em hát, ông Dân Trí nói với chị: Thôi, nó đóng cửa để cho nó đổi mới tốt hơn, những người cũ thì đã lớn cả rồi, mà nó thì không lớn… Ừ. Thằng em chị giờ đã thành ông Dân Trí. Chị đã thành một bà già dán hai chữ “cần tiền” lên mặt. Huyền Thương thành dân PR, vào Sài Gòn. Thắng đi đâu rồi không biết. Lê Thu chơi ở Hilton và sắp sửa theo chồng ra nước ngoài, Giang Trang vẫn hát (một mình) và không còn xinh nhiều như ngày xưa nữa. Mối gắn kết duy nhất với nhạc Tranh là chị vẫn mò vào Hilton nghe Thu chơi Flamenco, mà lâu lắm rồi cũng không còn chơi nữa (hôm kia hỏi Thu thì Thu bảo tuần chỉ còn chơi một buổi)… Có ai trong những người chị vừa nói ở trên, một ngày nắng đẹp tắm táp tinh tươm xong ra khỏi nhà lại muốn phi thẳng đến nhạc Tranh như xưa không? Đôi lúc vẫn nhớ, đôi lúc vẫn nghĩ, mà chân thì không thể nào đi đến đó được. Cứ thấy có lỗi, cứ thấy như mình phụ anh Sơn. Nhưng mà Sơn ạ, em không phụ anh thì đời phụ em…

Vì cà phê ở chỗ anh không còn ngon nữa. Vì chỗ ngồi của anh không đẹp bằng Highland Cafe. Và vì nhiều nhiều thứ nữa…

Nhưng nhớ về nhạc Tranh, có lẽ không có ký ức nào không màu hồng, cho dù nó có nhiều phiên bản. Trong các phiên bản đó không thể nào không có những cái tên như Văn Phúc, Hải Thoại, Tuấn Khang, Quang Vinh, Lê Thu, Tuấn Anh, Giang Trang, Việt Thắng, Huyền Thương… Và không thể không có những gương mặt chẳng làm nên trò trống gì ngoài việc góp mặt vào cái đám đông hàng đêm ngồi nhâm nhi thứ cà phê chẳng ngon lành gì mà rất riêng của vợ chồng anh Sơn như chị và ông Dân Trí… Và không thể thiếu những hôm phải đến từ sớm để được dành cho cái vị trí… VIP ở bên ngoài cửa sổ. Và không thể quên được những đêm mưa như trút nước bên ngoài… Và không thể quên được bao người ngồi kín sân trong, phòng ngoài và tận ngõ, không cần biết đến mặt sân khấu, chỉ lặng lẽ nghe…

Những người ngày hôm qua nghe em, có rất nhiều gương mặt xì tin, những người chưa nghé qua nhạc Tranh một lần, có thể có tình cảm với em khác với những tìm cảm của nhạc Tranh dành cho em. Có thể cách lắng nghe em cũng khác. Chị đã rất lo khi thấy em viết chồng và con em đang ốm. Chị đã rất lo sẽ không còn được nghe em thản nhiên nữa. Chị nghĩ điều đó sẽ xảy ra và rất hồi hộp khi chờ em hát, vì chính chị lúc đó ruột gan cũng như lửa đốt khi mẹ chị gọi điện 1 phút trước khi chị bước chân vào Malaideli rằng con chị đang sốt cao. Nhưng khi nghe em “để gió cuốn đi”, mặc dù giọng đã khác, khác rất nhiều so với trước đây, nhưng chị đã không phải lo sợ nữa. Từng tế bào trong người chị đã rung lên. Là tất cả những gì chị nhận được khi lại được nghe em hát sau rất nhiều năm. Chị rất không muốn về, và đó là lần đầu tiên chị phải từ chối ham muốn của mình, vì chị đã làm mẹ…

Cảm ơn em nhiều Trang nhé. Và sẽ còn hát cho mọi người và chị nghe nhé. Cái gì đã ở trong em rồi thì hãy giữ lấy nó, và đừng… để gió cuốn đi.

Tôi thấy ngày thật lạ
Xao xuyến từng nỗi nhớ….